Giải thích câu tục ngữ: Dĩ hòa vi quý



Văn mẫu lớp 9

Giải thích câu tục ngữ: Dĩ hòa vi quý

Giải thích câu tục ngữ: Dĩ hòa vi quý

Tổng hợp những bài làm văn giải thích câu tục ngữ “Dĩ hòa vi quý” hay nhất của các bạn học sinh giỏi đạt điểm cao. Mời các bạn đọc tham khảo và dựa vào đây viết cho mình một bài văn giải thích cho câu tục ngữ thật hay. Chúc các bạn luôn luôn học tập tốt.


Giải thích câu tục ngữ: Dĩ hòa vi quý – Bài làm 1

Trong kho tàng đồ sộ bởi ca dao, tục ngữ của dân tộc,  câu tục ngữ “dĩ hòa vi quý” vẫn được nhắc đến nhiều, câu tục ngữ ngắn gọn nhưng hàm chưa những điều quý báu mà ta hoàn toàn có thể tiếp thu được, nó là những bài học quý báu, những kinh nghiệm để con người mọi thời đại hướng vào để rèn luyện tính cách, nhân cách của bản thân để trở thành người tốt, giúp ích cho cộng đồng, được mọi người tôn trọng, yêu mến.

Câu tục ngữ mới đọc, ta cảm thấy nó hơi khó hiểu, vì được viết theo chữ Nho của người xưa, nó mang rất nhiều ý nghĩa. Ta hiểu đơn giản, Với  từng chữ “Dĩ” được dịch hiểu là sự lấy, còn “hòa” là sự hòa nhã, khiêm tốn, hài hòa, “vi” ở đây có nghĩa là làm, “quý” ở đây muốn nói đến là thứ quan trọng nhất. Trong câu tục ngữ, ta thấy có sự xoay quanh những câu chuyện trong cuộc sống, những điều gần gũi với ta, áp dụng luôn trong cách ứng xử của người-người với nhau. Toàn câu “Dĩ hòa vi quý” có nghĩa là nên biết lấy sự hòa hợp với nhau làm trọng.

Con  người ta sống luôn cần sự giao tiếp để duy trì, mở rộng các mối quan hệ trong xã hội, tối thiểu cũng có quan hệ với người thân, tiếp cận giữa người và người thường hay va chạm nhau. Trong các cuộc nói chuyện, cách làm việc,.. không ai đảm bảo mình có thể vừa ý mọi người, ai cũng có tính cách riêng, có những quan điểm, do khác chính kiến, khác quan điểm, khác lối sống,v.v….vì chẳng ai vẹn toàn, nên có một điều sẽ không tránh khỏi là dễ gây ra những phức tạp, những xáo trộn nhất định trong xã hội. Câu nói muốn nhắc nhở chúng ta phải biết hòa nhã trong mỗi trường hợp, biết kiềm chế, tiết chế cảm xúc, cái “tôi” của bản thân để phù hợp, để có thể hiểu người khác, lắng nghe người khác nhiều hơn trong mọi việc. Điều đó vừa khó nhưng cũng dễ nếu ta hiểu được giá trị to lớn của nó, như câu “một điều nhịn chín điều lành”, nó sẽ không gây thiệt cho bất cứ ai, nó mang nhiều lợi ích hơn bạn tưởng,  giúp bạn trở nên là người biết cư xử lịch thiệp hơn, trưởng thành hơn trong mắt người khác.

Cùng nghĩa với câu “thêm bạn, bớt thù” của người xưa, cho thấy phương châm đối nhân xử thế này hoàn toàn đúng, đáng khen ngợi. Nhưng có lẽ mỗi chúng ta phải hiểu được câu nói không phải muốn bạn hoàn toàn để người khác lấn át đi chính kiến của bản thân mình trong mỗi công việc của mình, của xã hội mà không biết bảo vệ nó. Cũng không phải là người mà  coi sự hoà thuận, yên ổn là quý hơn cả, có thể từ đó sinh ra xuề xòa, “ba phải”, không phân biệt phải trái, tốt xấu.Nếu như vậy, ta làm sao có thể sống được trong xã hội phức tạp này, làm sao ta có thể thành công…

Chỉ là khi cần thì ta phải “cơm sôi nhỏ lửa”, “chồng giận thì vợ bớt lời”, chúng ta không hề muốn người khác bị tổn thương bởi những lời ta nói, ta muốn đưa ra những ý kiến của bản thân, bảo vệ nó, nhưng cũng cần xem xét thái độ của người khác, không cần quá cương quyết vì bất cứ vấn đề gì cũng chỉ là tương đối không gì là tuyệt đối,. Nếu cứ nhất mực phải đưa mình thắng trong các cuộc trao đổi thông thường,.. thì sớm muộn gì cũng xảy ra những chuyện không hay, gây ra sự bất hòa, đánh mắng, chia lìa, từ mặt nhau…., tất cả chỉ vì một chuyện  nhỏ không đáng.

Có thể thấy vấn đề này không còn là vấn đề của một cá nhân mà nó còn được nâng lên thành quan điểm sống của xã hội. Ngay khi nhìn lại các cuộc chiến tranh trong lịch sử, đất nước ta đã nêu cao tinh thần hòa bình, luôn là sự đàm phán trước, thương lượng trước khi phải đi đến biện pháp không mong muốn là phải để cho chiến tranh xảy ra, khi mọi biện pháp kia không thể giải quyết sự tham lam, độc chiếm của kẻ thù, muốn xóa sổ đi đất nước ta, dù biết điều đó sẽ thành thảm họa tồi tệ với đất nước, với các thế hệ sau. Có nhiều vấn đề đã được giải quyết bằng biện pháp “dĩ hòa vi quý” trong cách cai trị một đất nước:  “Dùng đạo đức để hướng dẫn chỉ đạo dân, dùng lễ nghĩa để giáo hóa dân, làm như vậy chẳng những dân hiểu được thế nào là nhục nhã khi phạm tội, mà còn cam tâm tình nguyện sửa chữa sai lầm của mình tận gốc từ mặt tư tưởng.” (Tứ Thư – Luận Ngữ), kết quả đã gây tầm ảnh hưởng đến hầu hết mọi người, làm biến đổi những con người đó, làm thay đổi bộ mặt xã hội tốt lên.

Câu nói đã một lần nữa cho ta nhìn lại về những phương châm đối nhân xử thế tốt đẹp trong cuộc sống, là một cầu nối để về với cội nguồn văn hóa của tổ tiên, góp phần thay đổi những tư tưởng xấu của con người ngày nay. Mỗi người, đặc biệt là thế hệ trẻ nên biết tự do bày tỏ quan điểm sống của mình nhưng cần có thái độ chân thành, đúng mực, phù hợp chuẩn mực đạo đức xã hội.

Xem thêm:  Phân tích tình huống truyện trong tác phẩm Làng của nhà văn Kim Lân

Giải thích câu tục ngữ: Dĩ hòa vi quý – Bài làm 2

Trong cuộc sống, giải quyết mối quan hệ ứng xử giữa: bạn bè, anh em, cha mẹ, đồng nghiệp, làm ăn, buôn bán … luôn phức tạp. Mỗi người một cá tính, một phong cách. Chỉ một va chạm, mâu thuẫn nhỏ thôi cũng có thể dẫn đến sứt mẻ, thậm chí là đánh mất đi mối quan hệ vốn được xây dựng từ lâu. Chính vì vậy,  để giải quyết những mâu thuẫn trong ứng xử giữa người với người, cha ông ta đã đúc kết câu tục ngữ: “Dĩ hòa vi quý”.

Xét về từ ngữ, câu tục ngữ “dĩ hòa vi quý” có gốc âm Hán Việt. “Dĩ” có nghĩa là “lấy”, “hòa” có nghĩa là hòa hợp, chan hòa, không làm mất lòng nhau. “Vi” có nghĩa là “làm”, “Quý” được hiểu là “lấy làm trọng, trên hết”.

Như vậy, xét về ý nghĩa của cả câu tục ngữ, thì trong mối quan hệ bạn bè, đồng nghiệp, anh em,  họ hàng, thậm chí là cả trong mối quan hệ máu mủ ruột già thì bạn hãy luôn lấy sự hòa hợp, chan hòa, nhường nhịn, không làm mất ý nhau là trên hết. Mỗi người chỉ cần chịu nhịn, thua thiệt về mình một chút là có thể giữ được mối quan hệ tốt đẹp. Xét về ý nghĩa thì thành ngữ này gần nghĩa với một câu nói khác của cha ông ta là “lấy đại cục làm trọng”.

Về mặt tích cực, câu thành ngữ này khuyên răn mỗi người chúng ta về cách đối nhân xử thế, cách giải quyết các mối quan hệ xã hội cũng như trong làm ăn. Sự khôn khéo trong cách ứng xử,  sự bình tĩnh trong xử trí những khúc mắc trong quan hệ và lấy sự hòa hợp làm trọng sẽ giúp bạn thành công. Không vướng vào những hệ lụy khác khi khư khư giữ cá tính,  quan điểm của mình dẫn đến bạn thì mất, công việc không thành công. 

Thực tế, trong xã hội phong kiến xưa,  những vi quan lại, vua chúa, nhất là những bậc Nho giáo họ đã vận dụng câu nói này trong việc cai trị dân chúng, cấp dưới cũng như mối quan hệ xã hội khác và có những thành công nhất định, không gây ra sự mất ổn định trong xã hội.

Tuy nhiên, về mặt tiêu cực, câu thành ngữ này cũng dễ dẫn đến hệ lụy tiêu cực, đó là sự ngại ngần trong đấu tranh, không dám noi lên chính kiến của mình,thậm chí là ba phải, không biết phân biệt được đâu là người tốt người xấu.

Thực tế trong cuộc sống, cũng có những người ngại va chạm, lúc nào cũng chỉ muốn giữ thái độ trung dung, nhường nhịn thái quá và đánh mất đi cá tính của mình. 

Trong xã hội hiện đại khi các mối quan hệ xa hội ngày một phức tạp thì câu nói: “dĩ hòa vi quý ” vẫn có những ý nghĩa nhất định. Tuy nhiên sự vận dụng câu nói này cần linh hoạt, không phải trường hợp nào chúng ta cũng có thể “dĩ hòa vi quý”, chỉ vì sự hòa hợp, chan hòa mà cổ súy cho cái xấu, cái tiêu cực. Chúng ta cần phải phân biệt rạch ròi từng mối quan hệ, từng cá tính, tính cách, cũng như tính chất của sự việc mà có thái độ ứng xử phù hợp.

Có thể lấy ví dụ ngay trong các cuộc họp cơ quan, đơn vị, hay sinh hoạt nhóm, tập thể…luôn luôn có những ý kiến trái chiều, thậm chí là gay gắt giữa các thành viên trong cuộc họp. Là người tham gia cuộc họp, trước một ý kiến không phù hợp, mình cũng cần phải bày tỏ chính kiến, quan điểm của mình, đồng tình hay ủng hộ. Không phải vì nề nang nhau, ngại va chạm nhau mà xuề xòa, cho qua mọi chuyện. Ngược lại, sự góp ý hay phê bình phải trên tinh thần xây dựng, không phải vì không ưa nhau mà trù dập.

Đặc biệt, trong xã hội hiện đại ngày nay, câu nói “dĩ hòa vi quý” cũng có nhiều biến tướng khác nhau, nhất là trong mối quan hệ cấp trên, cấp dưới, xử lý sai phạm của nhau. Nhiều vụ việc tham ô, tham nhũng, sử dụng bằng cấp giả… khi đưa ra cuộc họp để xử lý trách nhiệm và kỷ luật, không ít người vì nể nang, xuề xòa, “dĩ hòa, vi quý” mà đưa ra những lời lẽ bao che, bao biện đại loại như: “mặc dù đồng chí đó đã có thiếu xót trong công tác quản lý nhưng quá trình công tác đã có nhiều cố gắng, nỗ lực. Nếu cho một cơ hội thì chắc chắn đồng chí đó sẽ tiến bộ”… trong trường hợp này, “dĩ hòa vi quý” đã bị vận dụng sai hoặc cố ý hiểu sai để làm nhẹ tội cho một vài trường hợp….


Nhìn chung, những kinh nghiệm và bài học quý báu của ông cha ta được đúc kết trong những tục ngữ, thành ngữ như câu nói: “dĩ hòa vi quý” luôn luôn mang tính thời sự, và là bài học cho chúng ta trong ứng xử trong cuộc sống. Tuy nhiên, mỗi thời đại, mỗi hoàn cảnh là khác nhau nên sự vận dụng những bài học, những câu nói dân gian phải linh hoạt, ứng biến. Nếu vận dụng sai sẽ cho ta kết quả không như ý muốn.

Xem thêm:  Nghị luận về hiện tượng nghiện game của học sinh – 3 bài văn NLXH chơi game online của giới trẻ ngắn gọn

Giải thích câu tục ngữ: Dĩ hòa vi quý – Bài làm 3

Dẽ dàng nhận thấy được chính sự vận động hối hả của cuộc sống cuốn ta vào guồng quay với vô vàn các mối quan hệ phức tạp trong gia đình, xã hội. Ta cũng như thấy được cuâ tục ngữ  “Dĩ hòa vi quý” trong ứng xử chính là cách để bạn luôn giữ được sự cân bằng trong các mối quan hệ ấy như thế nào.

“Dĩ hòa vi quý” chính là câu tục ngữ luôn được hiểu nôm na có nghĩa là thái độ của người luôn biết coi trọng và dường như ta cũng như đã lấy sự hòa thuận, êm ấm là mối quan tâm hàng đầu của mỗi con người chúng ta.

Thực sự ta như thấy được rằng sự ‘dĩ hòa vi quý” càng không phải là cách sống xu nịnh, ba phải mà như đã dạy cho mỗi người biết cách chủ động làm ôn hòa các mối quan hệ. Đồng thời hướng cho chúng ta đến cách giải quyết không gây thù chuốc oán, căng thẳng, hiềm khích lẫn nhau mà lại thuận hòa.

Trong cuộc sống ta như biết được rằng khi mà một người phụ nữ biết vận dụng nghệ thuật ứng xử dĩ hòa vi quý từ trong gia đình ra ngoài xã hội. Và tất nhiên rằng người phụ nữ đó cũng như sẽ luôn giữ được tổ ấm hạnh phúc, đồng thời nhận được sự yêu mến của người xung quanh.

Dĩ hòa trong gia đình cũng là một điều rất cần thiết. Trong đời này thì mỗi mỗi sự vật lại có được những sự biến đổi không ngừng nghỉ, ta như thấy được cứ mỗi hoa mỗi hương, mỗi người mỗi tính. Dù rằng ta như cũng biết được rằng mỗi một con người trong một nhà luôn là những người có mối quan hệ ruột thịt, và dường như cũng rất là gắn bó và thân thiết nhất với nhau. Song đôi khi chúng ta dường như lại không thể tránh khỏi những lúc to tiếng, bất đồng quan điểm, đối ngược về phong cách sống của mỗi người. Hay cùng một sự việc mỗi người lại có những cách giải quyết cũng như xử lý khác nhau. Qủa thực nếu như con người chúng ta lại không biết nhường nhịn, bỏ qua nhược điểm của nhau mà cứ mãi cố tật của nhau thì gia đình sẽ chẳng bao giờ “cơm lành canh ngọt” cả đâu.

Cuộc sống sẽ thật vui, không còn những bất hòa kho con người thông thái biết lựa người trên, biết nhường người dưới. Đồng thời họ cũng như phải thật là cảm thông và chia sẻ cùng nhau mọi khúc mắc, khó khăn trong cuộc sống ắt sẽ làm nên sự bền vững của gia đình hạnh phúc được.

Ta dường như thấy được rằng khi mà một người nào có thái độ dĩ hòa vi quý, người ấy chính là sợi dây gắn kết. Đặc biệt hơn chính “dĩ hòa vi quý” lại là cầu nối tình cảm của các thành viên trong gia đình.

Dĩ hòa với đồng nghiệp cũng được xem là một vấn đề quan trọng và cần thiết. Ta như thấy được rằng chính mỗi người có một công việc và các nhóm bạn bè, đồng nghiệp khác nhau. Công việc của mỗi người cũng đã luôn đòi hỏi chúng ta phải dành nhiều thời gian và tâm huyết. Thực sự, có đôi khi, ta như thấy được chính sự căng thẳng trong công việc làm cho đầu óc của chúng ta như muốn “nổ tung”. Vì thế, nếu bạn không biết cách ứng xử khéo léo với bạn bè, và đối xử tốt với người đồng nghiệp, lãnh đạo cấp trên, nhân viên cấp dưới, rất có thể sẽ làm nảy sinh thêm những mâu thuẫn không đáng có và tất cả mọi thứu sẽ trở nên tốt đẹp nhất.

Ta như cũng thấy được rằng chính một môi trường làm việc năng động, không bon chen, môi trường đó cũng không đưa đẩy nói xấu, biết tương trợ và quan tâm đến nhau chính là một không gian công sở lý tưởng của mỗi người. Muốn vậy, ta dường như cũng thấy được rằng mỗi con người chúng ta đều phải biết tự kiềm chế bản thân, tránh soi mói, ganh đua, sống chan hòa và khoan dung.

Dĩ hòa trong các mối quan hệ xã hội cũng được đặt ra và coi trọng hơn bao giờ hết. Ta như thấy được chính khái niệm về các mối quan hệ xã hội vốn rất trừu tượng, nó bao gồm cả các mối quan hệ cá nhân, quan hệ tập thể, hay đó còn có thể là quan hệ tình cảm, công việc và giao tiếp với cộng đồng xung quanh…

Người khôn ngoan từ xưa cho đến nay cũng chính là người luôn biết mình là ai? mình đang ở đâu và mình nên làm thế nào? Ta dường như cũng đã ý thức được điều này ta sẽ luôn có thái độ đúng mực để giữ được hòa khí trong các mối quan hệ xã hội. Lúc đó thì cuộc sông của mỗi con người chúng ta mới có được cách nhìn nhận một cách thật đúng đắn biết bao nhiêu

Người xưa cũng như đã từng dạy, giữ hòa khí là điều tốt nhất trong nghệ thuật xử thế. Điều này sẽ tránh được “chuyện bé xé ra to”, biến chuyện lớn thành chuyện chẳng có gì. Việc chúng ta mà “dĩ hòa vi quý” nhưng phải có chính kiến sẽ giúp cho chúng ta ôn hòa để tránh to tiếng, mâu thuẫn, hiềm khích chứ không phải là thái độ “ba phải”.

Xem thêm:  Giải thích câu ca dao: Bầu ơi thương lấy bí cùng. Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn

Trong cuộc sống, thực tế cho thấy được không phải mọi tình huống ta đều nên có thái độ ôn hòa được. Chúng ta cũng cần nên nhớ được rằng khi cần bày tỏ quan điểm, nhận định trước cái tốt – cái xấu ta thì chúng ta phải có thái độ dứt khoát, lên án cái ác và cũng mọi người chung tay loại bỏ điều không tốt tồn tại trong xã hội.

Giải thích câu tục ngữ: Dĩ hòa vi quý – Bài làm 4

Giữa con người với con người luôn tồn tại sự đồng cảm, chia sẻ, đùm bọc lẫn nhau. Đây cũng là truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta. Mỗi chúng ta ngay từ khi còn nhỏ đã được ông bà, cha mẹ chú trọng đến việc rèn luyện đạo đức, lễ nghi và cách ứng xử với mọi người. Trong đó “Dĩ hòa vi quý” là một trong những bài học quan trọng, được nhân dân ta đề cao.

Câu tục ngữ được hình thành từ các yếu tố Hán Việt. “Dĩ” có thể hiểu là lấy, sự lấy, “hòa” nghĩa là hòa nhã, hòa thuận. “Vi” nghĩa là làm và “quý” nghĩa là giá trị, quan trọng nhất. Có thể thấy rằng câu tục ngữ ứng với quan hệ hệ giữa người với người trong đời sống mà cụ thể đó là trong cách ứng xử, giao tiếp. Câu nói răn dạy chúng ta rằng cần biết lấy sự hòa thuận, êm thấm là trọng.

Mỗi chúng ta là một cá thể trong một quần thể lớn và có nhiều mối quan hệ: gia đình, bạn bè, đồng nghiệp, đối tác… Để hình thành, giữ gìn và phát triển các mối quan hệ thì trước tiên là phải có sự giao tiếp, tương tác với nhau. Khi đó không phải mối quan hệ nào cũng tốt đẹp, cũng là trong sự mong muốn của chúng ta. Trong các cuộc nói chuyện không phải lúc nào cũng như ý muốn, sẽ có những quan điểm trái chiều nhau mà nếu chúng ta không biết nhường nhịn sẽ dễ gây tranh cãi, những hậu quả khôn lường. Nhiều khi chỉ vì lời nói mà dẫn tới những trận ẩu đả, hay không nhìn mặt nhau nữa, cắt đứt mối quan hệ. Không chỉ có lời nói mà cách ứng xử cũng vậy. Cuộc sống cũng không tránh khỏi những hành động chướng tai gai mắt mà chúng ta phải chứng kiến. Có những người mặc dù có ý tốt can ngăn, nhắc nhở nhưng lại không khôn khéo. Bên cạnh đó, nhu cầu về đi lại của chúng ta thì đều có hằng ngày, mỗi khi ra đường có nguy cơ va chạm với các phương tiện, với người khác. Khi ấy nếu không có sự hòa nhã, cư xử đúng mực thì rất dễ xảy ra tranh cãi, ẩu đả. Va chạm xe cộ, nếu ai cũng khăng khăng là mình đúng, không biết xin lỗi khi sai, hoặc dù đúng mà người khác xin lỗi lại so đo, muốn tính toán, quy chụp trách nhiệm đến cùng. Nếu như vậy sẽ gây mất trật tự xã hội và ảnh hưởng đến những người xung quanh.

Câu tục ngữ nhằm nhắc nhở chúng ta cần phải sống hòa thuận, hòa nhã, biết kiềm chế những cảm xúc, nhất là sự tức giận. Bởi vì ông cha ta đã nói rằng “Giận quá mất khôn”, sự tức giận có thể làm ta không kiểm soát được lời nói và hành động, có thể gây ra hậu hoạn khôn lường. Bên cạnh đó còn không được quá đề cao cái “tôi” của bản thân để có thể lắng nghe và thấu hiểu đối với những người xung quanh. Qua đó cho thấy giá trị của cách cư xử trên có giá trị to lớn trong đời sống. Chúng ta ắt hẳn từng nghe câu “Một điều nhịn chín điều lành” để cho chúng ta cái nhìn về cư xử trong nhiều trường hợp cần nhường nhịn chứ không phải đôi co hay cãi tay đôi. Nhường nhịn chứ không phải xuề xòa, ba phải cái gì cũng nghe theo, đánh mất lập trường của mình. Từ đó giúp ta có cách cư xử đúng mực, lịch thiệp và trưởng thành hơn, để lại ấn tượng tốt với mọi người. “Dĩ hòa vi quý” không chỉ là vấn đề của cá nhân mà còn là của xã hội, của quốc gia. Chúng ta hãy soi xét trong lịch sử đấu tranh, chiến tranh của dân tộc và trên thế giới thì luôn có những cuộc đàm phán, những hiệp định, hiệp nghị mà mục tiêu hàng đầu đó là có thể giải quyết các mẫu thuẫn, tranh chấp bằng biện pháp hòa bình. Có thể thấy việc giải quyết dựa trên cơ sở lấy hòa bình, thân thiện làm đầu góp phần to lớn vào việc giữ gìn hòa bình, an ninh thế giới, Nhân loại không chịu lầm than từ những cuộc chiến tranh phi nghĩa.

Qua những phân tích trên có thể thấy “Dĩ hòa vi quý” là cách ứng xử đúng đắn và cần thiết đối với mỗi người. Nếu chúng ta có thể kiềm chế được cảm xúc của bản thân và giải quyết các mâu thuẫn, tranh chấp thì cuộc sống và quan hệ giữa người với người trở nên tốt đẹp hơn.

Cảm ơn các bạn các bạn vừa đọc xong top những bài làm văn giải thích cho câu tục ngữ “Dĩ hòa vi quý” hay nhất. Chúc các bạn viết cho mình một bài văn giải thích cho câu tục ngữ thật hay và đạt được điểm cao nhé!


Bạn thấy bài viết Giải thích câu tục ngữ: Dĩ hòa vi quý có giải quyết đươc vấn đề bạn tìm hiểu không?

Cám ơn bạn đã ghé thăm Website Trường Họa Mi

Chuyên mục: Văn Mẫu Lớp 9

Nguồn: Họa Mi

Related Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back to top button